Dopiero nasze stulecie przyniosło rozwiązanie tajemnicy, w jaki sposób zwierzęta dziedziczą pewne cechy po swoich rodzicach, Stało się to po ponownym odkryciu dziewiętnastowiecznych prac Gregora Mendla. Jego eksperymenty z dziedziczeniem cech dały początek nauce o genetyce, która stanowi podstawę współczesnych naukowych programów hodowlanych dla kotów rasowych.

Z czego składa się kot?

Wszystkie organizmy żywe, w tym także i koty. zbudowane są z komórek. Każda komórka jest maleńkim zbiornikiem złożonej substancji, noszącej nazwę cytoplazmy. W"jej środku mieści się centrum dowodzenia, zwane jądrem. Jądro zawiera pewną ilość chromosomów, stałą dla każdego gatunku, ułożonych w pary. Kot ma ich 38 (19 par), człowiek 46 (23 pary). Chromosomy są niejako szkicem konstrukcyjnym zwierzęcia, w którego organizmie się znajdują. Wyobraź sobie chromosom jako bardzo długi sznur korali najrozmaitszych barw, wielkości i kształtów, nanizanych w pewnym określonym porządku. Porządek ten to rodzaj kodu, który określa i kontroluje (tak-jak zakodowany w-komputerze software) każdy szczegół organizmu danego zwierzęcia. W każdej komórce zatem - czy to znajdującej się na czubku kociego ogona, czy we wnętrzu jego języka - zawarta jest pełna dokumentacja budowy całego organizmu.

Czym są geny?

Owe "korale" tworzące chromosom nazywamy genami. Każdy gen określa jedną (rzadko kilka) indywidualną cechę organizmu. Niektóre geny warunkują barwę okrywy, inne długość włosa. Istnieją geny odpowiedzialne za wielkość poszczególnych części ciała i geny określające sposób funkcjonowania organów wewnętrznych łub warunkujące pewne wzorce zachowań.

W jaki sposób informacja genetyczna przekazywana jest nowym komórkom?

Zanim komórka przystąpi do podziału, jej 38 chromosomów produkuje 38 identycznych kopii samych siebie. W ten sposób schemat konstrukcyjny przekazywany jest kolejnym generacjom komórek.

Chromosomy płciowe

Ogólnie rzecz biorąc. 18 par chromosomów zawartych w jądrze kociej komórki nie różni się zbytnio od chromosomów innego przedstawiciela gatunku; tylko jedna para jest nieco inna. Są to chromosomy określające płeć danego osobnika. Samica ma dwa chromosomy X (określa się ją symbolem XX). podczas gdy samiec ma jeden chromosom X i jeden" Y (symbol XY).

Podczas zapłodnienia łączą się ze sobą dwie komórki -jajo i plemnik -pochodzące z dwóch różnych organizmów. Jaja i plemniki - określane mianem gamet - różnią się od innych komórek organizmu tym. że ich jądra zawierają zestaw pojedynczych chromosomów, zamiast par. Oznacza to, że podczas ich połączenia tworzy się nowy łańcuch par chromosomów. Plemnik może zawierać chromosom X lub Y. komórka jajowa wyłącznie chromosom X. Płeć płodu zależy od tego, który z plemników - X czy Y - pierwszy przedostanie się do komórki jajowej. Jeśli będzie to plemnik Y, jego połączenie sic 7, komórką jajową da w rezultacie parę XV. czyli płeć męską. Kiedy dochodzi do połączenia jaja z plemnikiem, dwa pojedyncze sznury chromosomów łączą się w jądrze zapłodnionego jaja. Każda zygota zawiera własny zestaw informacji genetycznej. Powstały łańcuch par chromosomów tworzą geny plemnika i komórki jajowej, "nanizane w nieco zmodyfikowanej kolejności. To właśnie owa zmieniona kolejność genów w zapłodnionym jaju decyduje o niepowtarzalności mającego się narodzić kota.

Inne czynniki warunkujące rozwój

Od czasu do czasu promienie rentgenowskie, promieniowanie nuklearne i niektóre chemikalia indukują zmiany w podstawowej strukturze genów. Zmiany te określa się mianem mutacji. Ich bezpośrednim skutkiem jest pojawienie się zmodyfikowanych cech u osobników rozwijających się z dwóch gamet. Zdarzają się także mutacje spontaniczne podczas podziału komórki. Ten niezwykle rzadko występujący proces stanowi podstawę ewolucji' i warunkuje powstawanie nowych ras, kolorów i odmian.

Niezależnie od rzadko występujących mutacji, istnieją inne czynniki powodujące taką, a nic inną "ekspresję" genów w nowo powstałym organizmie. Często są to procesy nie związane ani z genetyką, ani z dziedzicznością - na przykład przemieszczenia mające miejsce w embrionie już po zapłodnieniu. Komórki ustawiają się w powstających tkankach w dość bezładny sposób, powodując takie modyfikacje, jak na przykład różne rozmieszczenie plam białych w okrywie włosowej typu cętkowanego.

Geny sprzężone

Chociaż na ogół geny rozdzielone są pomiędzy 19 par chromosomów - podczas spotkania dwóch gamet ulegają "przetasowaniu", istnieją pewne geny, które trzymają się razem, nawet podczas zapłodnienia. Przechodzą z pokolenia na pokolenie zespolone razem w jednym chromosomie.

Płód otrzymuje po dwa odrębne geny, po jednym od każdego rodzica, odpowiedzialne za każdą z cech. Jeśli jeden gen niesie informację o jednolicie czarnej okrywie włosowej, drugi zaś warunkuje powstawanie pręg, wydawać by się mogło, że okrywa nowego kota będzie czymś pośrednim między czernią a pręgowaniem. Jednak tak się nie dzieje, a to ze względu na to, że część genów potrafi lepiej "przepychać się łokciami". Owe geny z tupetem, na przykład gen warunkujący wzór pręgowania, nazywamy dominującymi, zaś geny nieśmiałe - recesywnyini. Tak więc potomstwo osobników czarnego i pręgowanego będzie zawsze pręgowane. Koty 2 drugiego pokolenia będą jednak nosicielami recesywnego genu" warunkującego barwę czarną, toteż jeśli skojarzą się w pary, doczekają się zarówno kociąt Pręgowanych, jak i czarnych, w stosunku 3 do 1.

Sprzężenie z chromosomem płciowym Najlepszym przykładem na istnienie sprzężenia genów z chromosomem płciowym u kotów jest fakt, że okrywa szylkrelowa występuje tylko i wyłącznie u samic. Wynika to z tego, że powstanie okrywy szylkretowcj jest uwarunkowane kombinacją genu dominującego (orange) i genu recesywnego (non-orange), z których oba są sprzężone z chromosomem X. Samice XY nie może zatem odziedziczyć tej kombinacji.

Geny nieaellowe (mimiczne)

Zdarza się czasami, że całkiem różne geny są w stanie warunkować podobne cechy. Określa się je mianem genów nieaellowych. Dwa najbardziej znane geny nieaellowe występujące u kotów to geny odpowiedzialne za kędzierzawość sierści u reksów dewońskich i kornwalijskich. Mimo że przedstawiciele obu ras są do siebie podobni, ich pochodzenie genetyczne i rozwój są zupełnie różne.

Geny maskujące

Kiedy pewne geny działają tak silnie, że niwelują wpływ pozostałych, mówimy o fenomenie epistazy, czyli maskowania. Najlepszym przykładem ilustrującym ten proces jest maskowanie skutków obecności genu pręgowatości, spowodowane przez gen non-agouti. Dlatego właśnie u czarnego kota noszącego w sobie geny pręgowatości zazwyczaj nie ma śladów pręgowania - gen non-agouti wyeliminował zabarwienie końców włosów typu agouti, powodując jednolicie czarne umaszczenie. Czasami ma miejsce maskowanie niepełne, powodujące na przykład występowanie nikłych śladów pręgowania na futerku kociąt ras jednobarwnych. Agouti to tzw, dzikie umaszczenie (przyp. red.).

Geny złośliwe

Oddziaływanie pewnych genów nie zawsze bywa pozytywne czy pożądane. Niektóre warunkują powstawanie zmian zwyrodnieniowych, często prowadzących do śmierci.

Gen białości

Dominujący gen białości bardzo często indukuje upośledzenie struktur ucha wewnętrznego. U osobników białych, zwłaszcza niebieskookich, może występować głuchota.

Gen syjamskości

Gen syjamczości, podobnie jak gen białości, również może warunkować powstanie zmian chorobowych, w tym przypadku w obrębie nerwu wzrokowego łączącego oko z mózgiem. Zmiany te powodują upośledzenie widzenia dwuocznego (patrz str. 30) oraz widzenie podwójne, którego zwierzę usiłuje uniknąć, mrużąc oczy.

Gen manks

Gen powodujący u kotów brak ogona można przyrównać do genu wywołującego rozszczep kręgosłupa u ludzi. Oba upośledzenia są dziedziczne. Gen manks ma jeszcze jedną złośliwą cechę - jeśli jest przekazywany przez obydwoje rodziców poczęte płody obumrą w macicy. Manksy nic są zatem prawdziwą rasą. Pozyskiwanie nowych osobników odbywa się poprzez krzyżowanie zwierząt, z których tylko jedno jest nosicielem genu manks.

Inne geny złośliwe

Inne anomalia wywoływane przez geny to:


* rozszczep kończyny przedniej;
* zbyt duża liczba palców;
* brak owłosienia czasem, w wyniku działania genów reks;
* złe ustawienie małżowin usznych;
* niezstąpienie jąder.

Planowanie przychówku

Samice (kotki) osiągają dojrzałość płciową między 7. a 12. miesiącem życia, zaś samce (kocury) między 10. a 14. Dla większości ras obowiązuje zasada jednego miotu na rok. Jedynie kotki ras o typie orientalnym mogą wydawać na świat potomstwo co 7-8 miesięcy bez uszczerbku na zdrowiu.

Szukanie odpowiedniego kocura

Jeśli jesteś właścicielem rasowej kotki i hodowcą in spe, powinienieś poprosić kogoś doświadczonego o radę i pomoc w znalezieniu odpowiedniego reproduktora. Kontakt z ekspertem może ci ułatwić klub hodowców, weterynarz lub znajomi poznani na wystawie. Szanujący się hodowca dysponuje dobrze zaprojektowanym, ciepłym, przestronnym, higienicznym pomieszczeniem, zapewniającym bezpieczeństwo i kocurowi, i kotce. Żadne ze zwierząt przeznaczonych do reprodukcji nie może być nosicielem wirusa kociej białaczki. Zażądaj okazania świadectwa zdrowia wystawionego przez weterynarza i sam okaż dokumenty dotyczące twojej kotki. Za udostępnienie kocura hodowca pobierze od ciebie opłatę. Jeśli pierwsza próba skojarzenia zwierząt zakończy się fiaskiem, następna będzie zapewne bezpłatna.

Kiedy przyprowadzić kotkę do reproduktora?

Omawiając z właścicielem kocura sprawę skojarzenia zwierząt, określ w przybhżeniu datę spotkania (trudno jest przewidzieć rozpoczęcie się rui). Kiedy kotka zacznie "śpiewać" , zatelefonuj do hodowcy i ustal termin spotkania. Kotka powinna być zdrowa, bez najmniejszych nawet oznak choroby. Nie zapomnij wziąć ze sobą świadectw jej szczepień.

U reproduktora

Po przybyciu miejsce kotka zostanie poddana oględzinom i - jeśli jest zdrowa umieszczonaw swojej kwaterze, oddzielonej od kwatery kocura drucianą siatką. Kiedy kotka zacznie zachęcać samca, hodowca pozwoli jej do niego przejść. Po 3-4 zbliżeniach koty można pozostawić samym sobie na 2-3 dni, pozwalając im na nieskrępowane parzenie się. Po tym czasie kotka wróci do swojej kwatery, skąd będziesz mógł ją zabrać do domu.

UKŁAD ROZRODCZY

Podobnie jck wszystkie ssaki, koty rozmnażają się drogą płciową - sperma samców zapładnia jajo samicy

Za szyjką macice: korki rozgałęzia się na dwie długie odnogi. Odnoga lewa i prawa prowadzą do jajowodów biegnących w górę, w kierunku jajników.

Jądra kocura wytwarzają spermę, która przez nasieniowody dostaje się do cewki moczowej - kanału łączącego pęcherz, z prąciem. W stanie spoczynku prącie skierowane jest ku tyłowi. Koniec żołędzi kocura pokrywają zrogowaciale wypustki, które pobudzają owulacjt; u kotki.

Powrót do domu

Po powrocie do domu twoja kotka nadal może być w rui. Nie wolno ci zatem wypuszczać jej z mieszkania. Kocury z sąsiedztwa mogłyby się przyczynić do uzupełnienia liczby rozwijających się już embrionów, w wyniku czego przyszłyby na świat zarówno kocięta rasowe, jak i nierasowe. Jeśli kotka znów zacznie nawoływać, oznacza to, że nie doszło do zapłodnienia i że znów trzeba ją zawieźć do reproduktora.

Co wyzwala owulaeję?

Uwalnianie się komórek jajowych z jajników nie odbywa się spontanicznie, jak u psów czy ludzi, lecz zostaje wywołane przez akt kopulacji. Zapewne dzieje się tak za sprawą pobudzającego wpływu sprężystego prącia. Impulsy nerwowe docierają do mózgu samicy, aktywizując przysadkę mózgową, a w konsekwencji wywołując owulację.

RYTUAŁ GODOWY

Zachęta ze strony kotki

Kiedy kolka decyduje się dopuścić do siebie kocura, przybiera charakterystyczną pozę - prowokacyjnie podnosi w górę tylną część ciała, depcząc przy tvm tylnymi lupami w miejscu.

Reakcja kocura

Kiedy tylko kocur zauważy owo "zielone światło", wchodzi na samicę i chwyta zębami za skórę na jej karku.

Kopulacja

Natychmiast po wprowadzeniu prąciu do pochwy następuje wytrysk nasienia. Czasem towarzyszy mu ostry, krótki krzyk kotki. Kocur odsuwa się, po czym przystaje w niewielkiej odległości i przypatruje się kotce.

Zachowanie kotki po kopulacji

Kiedy tylko kocur się odsunie, kotka wpada w szal tarzania sic ocierania i przeciągania z rozcapierzonymi łapami i wysuniętymi pazurami. Po 5-J5 minutach rytuał powtarza się. W okresie rui kopulacja może mieć miejsce wiele razy dziennie.

Kiedy samica jest gotowa do pokrycia?

Na krótko przed rują samica staje się na ogól niezwykle przymilna, ociera się i przewraca na grzbiet częściej niż zazwyczaj. Oznakami właściwej rui są:
* niepokój
* chęć poszukiwania partnera
* zduszone nawoływanie i zawodzenie.


Zachowania godowe

Mimo że samica jest gotowa do kopulacji, często odgrywa przedtem rytuał nieakceplacji kocura, odrzucając jego zaloty, plując i drapiąc. Najczęściej samiec zachowuje wówczas postawę bierną: nie usiłuje nalegać i wycofuje się. Po paru chwilach ponawia jednak swoje awanse, wydając charakterystyczny ugodowy okrzyk, mającv nakłonić samicę do rozsądniejszego zachowania. Po kilku próbach zbliżenia samica przestaje zniechęcać kocura. Zaczyna mruczeć i tarzać się przed "prześladowcą". Jest to sygnał do rozpoczęcia kopulacji. Jeśli kotka zajd/ie w ciążę, pełny cykl od chwili rozpoczęcia okresu rui, poprzez ciążę, połóg i okres laktacji polrwa średnio 20 tygodni.

Kiedy samica może zajść w ciążę?

Cykle rui mają u kotowatych charakter sezonowy, rozpoczynają sic na ogół w styczniu, a ich największe nasilenie ma miejsce w marcu lub kwietniu, w czerwcu i we wrześniu. W normalnych warunkach ruja nie powinna występować między październikiem a grudniem -jest to związane z krótszym dniem. U kotów trzymanych w domu przerw się na ogół nie obserwuje. W każdej fazie występują dwu- lub trzytygodniowe cykle. Każda ruja trwa 2-4 dni.

CYKL ROZRODCZY SAMICY

Ciąża

Jeśli krycie się udało, twoja kotka nie wejdzie ponownie w okres rui, niebawem zaś zaczniesz dostrzegać pierwsze oznaki ciąży. Jeśli jednak nie doszło do poczęcia, kolejna ruja pojawi się po 2-3 tygodniach. Ciąża trwa około 9 tygodni.

OZNAKI CIĄŻY
- Zaczerwienienie sutków - określane jako "zaróżowienie" - występuje około trzeciego tygodnia dąży.
- Stopniowe przybierania na wadze (1-2 kg w zależności od liczby kociąt).
- Powiększanie się brzucha (nie wolno ci naciskać brzucha, by wycznć palcami płody - możesz stać się sprawcą nieodwracalnej krzywdy).
- Zmiany w zachowaniu - typowo macierzyńskie odruchy.

PRZYGOTOWANIE SKRZYNKI PORODOWEJ

Kiedy do porodu zostały jeszcze 2 tygodnie, zabroń kotce wychodzenia na dwór i przygotuj specjalną skrzynkę. Ustaw ją w ciepłym, położonym z dala od domowego ruchu miejscu. i wyściel bawełnianymi szmatkami lub gazetą (jest to znakomity materiał izolujący, łatwo go też wymienić, gdy ulegnie zabrudzeniu). Ideałem byłoby zainstalowanie lampy podczerwonej, ale nie niżej niż 1 m nad pudełkiem. Kiedy skrzynka jest już gotowa, wprowadź do niej kotkę. Jeśli wybierze inne miejsce, przenieś tam skrzynkę. Jeśli pudło nie przypadnie jej do gustu, wymość jej ulubione miejsce dającymi się wymienić szmatkami i zawieś nad posłaniem lampę podczerwoną.

Drewniana skrzynka

Ten prosty sześcian o boku 50 cm ma z boku wejście zajmujące 15 cm2 i dający się odejmować dach z otworem przepuszczającym ciepło lampy podczerwonej. Po użyciu skrzynkę trzeba zdezynfekować.

Pudło z tektury

Jeśli twoja kotka wybrała sobie zaciszne miejsce na poród, możesz tam posianie pudło z tektury. Po porodzie pudło należy zniszczyć.

Wizyta u weterynarza

Podczas trwania ciąży, powinieneś omówić z lekarzem weterynarii kwestię porodu ora; poprosić go o receptę na lek odrobaczający

Opieka nad ciężarną kotką

Musisz jej zapewnić różnorodną dietę, wspomaganą preparatami witaminowymi i mineralnymi (zwłaszcza wapniowymi). Rosnące płody uciskają jelito grube kotki, mogą zatem spowodować u niej zaparcia. Aby temu zapobiec, wystarczy dodać do jej pożywienia kilka kropel oleju parafinowego.

Określenie terminu porodu

Jeśli nie wiesz, w którym dniu doszło do zapłodnienia, określenie daty porodu nie będzie fatwe. Przyjmuje się, że nastąpi w 6 tygodni po zaróżowieniu się sutków.

Poród

Kiedy nadchodzi czas wydania na świat kociąt, jakiś nic znany nam jeszcze mechanizm w ciele kotki sygnalizuje gruczołom odpowiedzialnym za produkcję hormonów, by rozpoczęły proces wydalania kociąt z macicy.

Jak długo trwa przeciętna ciąża?

Średnio okres trwania ciąży to 65 dni, lecz poród może się zacząć i na tydzień przed, i w tydzień po wyznaczonej w ten sposób dacie. Kocięta przychodzące na świat po okresie krótszym niż 58 dni rodzą sic na ogół martwe lub bardzo wątłe; jest to równoznaczne z poronieniem. Kocięta przenoszone (ponad 71 dni) są z kolei większe niż normalnie i również mogą się narodzić martwe. Zazwyczaj kotka ma spore trudności z wydaniem na świat przenoszonych kociąt, toteż jeśli po 71 dniach od chwili zapłodnienia nie stwierdzisz objawów rozpoczęcia akcji porodowej, zgłoś się jak najszybciej do weterynarza.

Czy poród jest łatwy?

Większość kotek doskonale sobie radzi z porodem. Pomoc właściciela czy weterynarza rzadko kiedy jest konieczna. Jedna trzecia wszystkich kociąt rodzi się ogonem naprzód. Jest to zjawisko jak najbardziej normalne, nie zaś poród pośladkowy. O ułożeniu pośladkowym możemy mówić dopiero wtedy, gdy płód pojawia się w pochwie zadem naprzód, zaś tylne kończyny skierowane ma w stronę głowy matki. Ale nawet w takich przypadkach kotki potrafią doskonale sobie poradzić same.

Pierwsza faza porodu

Faza ta może trwać do 6 godzin. Rozpoczyna się ona z chwilą otwarcia się szyjki macicy i pojawienia się w niej fragmentu błon płodowych. Zaraz potem rozpoczynają się mimowolne skurcze mięśni macicy i płód rozpoczyna swoją wędrówkę ku światu zewnętrznemu. Kiedy kotka poczuje pierwsze skurcze, pobiegnie prawdopodobnie na swoje legowisko. Może zacząć szybciej oddychać, ziajać lub mruczeć, jednakże bez oznak bólu. Pojawia się przezroczysta wydzielina z pochwy. Pod koniec pierwszej fazy pojawia się czysta lub lekko mętna woda, czasami odrobina krwi.

UŁOŻENIE PŁODU

Z chwilą rozpoczęcia akcji porodowej każde 7. kociąt znajduje się w jednym z dwóch odgałęzień macicy. Podobnie jak płód ludzki, otacza je podwójna błona wypełniona wodami płodowymi, zaś pępowina łączy je ze ścianą macicy, zapewniając niezbędne do życia substancje. W przypadku bliźniąt jednojajowych dwa płody mogą mieć wspólne błony płodowe i łożysko.

Druga faza porodu

Kolejny etap porodu powinien trwać 10-30 minut, nic dłużej jednak niż półtorej godziny. Faza ta rozpoczyna się z chwilą, gdy ruch płodów i łożyska pobudza kotkę do wspomagania mimowolnych skurczów świadomymi skurczami mięśni brzucha (parciem). Początkowo parcie pojawia się co 15-30 minut. Kotka zaczyna wylizywać ujście pochwy i nie chce opuszczać legowiska. Niebawem w ujściu pochwy pojawia się mętny, szarawy "bąbel" - fragment błony płodowej otaczającej kociaka. Okres wypoczynku między kolejnymi parciami ulega skróceniu, wreszcie kotka prze co 15-30 sekund. W ujściu pochwy pojawia się coraz większy fragment pęcherza płodowego, w którym można czasem dojrzeć ciało kociaka. Po kilku końcowych skurczach koLka wypycha go na zewnątrz.

Trzecia faza porodu

Po urodzeniu się pierwszego kociaka niebawem następuje wydalenie błon płodowych i łożyska. Kolejne kocięta rodzą się oddzielnie, każde w trzech fazach. Każdy kociak ma swoje własne błony i łożysko, jedynie w przypadku bliźniąt jednojajowych bywają one wspólne.

Po urodzeniu się kociaka

Zaraz po urodzeniu pierwszego kociaka kotka zaczyna go wylizywać, następnie przegryza pępowinę w odległości 2-4 cm od pępka noworodka. Może także usiłować zjeść łożysko. Jest to instynktowny odruch, typowy dla wielu ssaków (ma prawdopodobnie na celu usunięcia wszelkich śladów, mogących zwabić drapieżniki). Spróbuj jednak usunąć łożysko zanim samica zdąży je zjeść, bo może u niej wywołać niestrawność lub biegunkę. Nic przejmuj się, jeśli ci się to nie uda. Jej zdrowiu nic nie zagraża.

Postępowanie ze słabym kociakiem

Jeśli po narodzeniu kociak jest zimny i wątły, zanurz go aż po szyję w wodzie ogrzanej do temperatury kociego ciała (38CC). Trzymaj kociaka za głowę, drugą ręką masuj jego ciałko pod wodą. Po 2-3 minutach powinien nabrać więcej życia. Kiedy zacznie się wiercić, wyjmij go z wody i dokładnie osusz, zawijając w ręcznik. Umieść go w ciepłym pudelku.

Trzecia faza porodu

Powyższe zdjęcie przedstawia kotkę w trzeciej fazie porodu. Skurcze wypychają kociuka (nadal otoczonego Monami płodowymi).

Po porodzie

Kiedy kocięta przyjdą na świat, kotka zachęca je do ssania. Pierwsze mleka (zwane siarą) jest niezwykle bogate w składniki odżywcze.

Czas trwania porodu

Przerwa między narodzinami kolejnych kociąt może trać od 5 minut do 2 godzin. Bywa i tak, że kotka rodzi pół miotu, po czym odpoczywa przez 12-24 godzin, zanim zacznie wydawać na świat drugą połowę. Możesz poczuć się zdenerwowany. Czy należy wówczas zasięgnąć rady weterynarza? Jeśli pierwsza grupa kociąt przyszła na świat bez komplikacji, w krótkich odstępach czasu, zaś kotka sprawia wrażenie zadowolonej, karmi kocięta i sama przyjmuje pokarm, nie ma powodu do obaw. Czasem jednak przerwanie akcji porodowej spowodowane jest atonią macicy; skurcze powoli zanikają, samica zaś przestaje przeć i przerywa poród. Nic jest to stan normalny i wymaga obecności weterynarza. Kotka wydaje się wówczas bardziej zmęczona i obojętni niż podczas zwykłego wypoczynku, często jednak trudno dostrzec tę różnicę. Jeśli zatem uważasz, że nie wszystkie kocięta przyszły jeszcze na świat, zaś od narodzenia się ostatniego z nich upłynęły ponad 2 godziny, wezwij lekarza.

POMOC NIEDOŚWIADCZONEJ KOTCE

Zdarza się, że niedoświadczona samica nic wylizuje kociąt, nic rozrywa błon płodowych lub nic przegryza pępowiny. W takiej sytuacji musisz natychmiast interweniować, by nic dopuścić do śmierci noworodków.

1. Jeśli kociaka nadal otaczają błony, przerwij je.
2. Wetrzyj malca do sucha ciepłym ręcznikiem, zwróć szczególną uwagę na oczyszczenie nozdrzy z resztek śluzu.

3. Kiedy kociak zaczyna oddychać, wiercić się i popiskiwać, możesz zająć się jego odpępnieniem. Najpierw zanurz mocną nić bawełnianą i nożyczki w płynie dezynfekującym. Zaciśnij mocno nić wokół pępowiny w odległości około 3 cm od pępka.

4. Zawiąż nić, po czym przetnij pępowinę 0,5 cm nad węzłem.
5. Wreszcie ułóż kociaka w pudełku pod lampą podczerwoną.


Ssanie

Po zakończeniu porodu, wszystkie kocięta powinny być gotowe do ssania. Dopilnuj, by każde z nich zaczęło prawidłowo ssać, ponieważ pierwsze mleko matki (siara) jest bogate w składniki odżywcze i przeciwciała.

CZYNNOŚCI PO ZAKOŃCZENIU PORODU:
- Po zakończeniu porodu zmień wyściółkę posiania.
- Zadbaj o różnorodność i wysoką jakość pożywienia.
- Podawaj codziennie 200 mg mleczanu wapniowego lub glukonianu wapniowego.
- Codziennie dodawaj do pokarmu praparat mułtiwitaminowy (ze sklepu zoologicznego lub dla niemowląt).
- Nie wypuszczaj kotki na dwór przez 3, 4 dni, kociąt aż do okresu ich odstawienia.

Komplikacje porodowe

Kotki nie miewają na ogół problemów z wydawaniem na świat potomstwa. Jeśli jednak twoja podopieczna należy do niewielkiej grupy pechowców i możesz się spodziewać komplikacji, umieść ją w ciepłym (22-24°C) pokoju i połóż na posłaniu poduszkę elektryczną lub termofor z gorącą wodą. Wezwij do domu lekarza weterynarii lub załatw natychmiastowe przewiezienie kotki do lecznicy (w miękkim i ciepłym pudle, samochodem z włączonym ogrzewaniem). Jeśli zajdzie potrzeba, lekarz dokona zabiegu cesarskiego cięcia, zmieni ułożenie płodu lub poda środki przeciw bezwładowi macicy. Każda chwila jest zatem cenna.

Ciężki poród

Czasami zdarza się uwięźnięcic płodu w drogach rodnych, co może być spowodowane jego złym ułożeniem, nienormalnie dużym rozmiarem lub drobną budową samicy. Jeśli widać już część ciała kociaka, kolka zaś nie potrafi wypchnąć go dalej, umyj ręce, nasmaruj kociaka i ujście pochwy olejem parafinowym, wazeliną lub płatkami mydlanymi rozpuszczonymi w niewielkiej ilości wody. Mocno, lecz ostrożnie chwyć wystającą część ciała kociaka i spóbuj go wydobyć, koordynując swoje ruchy z parciem kotki. Nic szarp i nie ciągnij zbyt mocno. Leciutkie ruchy rotacyjne mogą pomóc.

Kiedy zachodzi konieczność wykonania cesarskiego cięcia?

Jeśli kotka ma wadę anatomiczną, na przykład zbyt wąską miednicę, lekarz weterynarii może podjąć decyzję o cesarskim cięciu. Wykonuje się je w 63 dniu ciąży lub w chwili rozpoczęcia skurczów porodowych. Zabieg taki trwa krótko i jest mało ryzykowny, nie przeszkadza kolce opiekować się małymi ani nie uniemożliwia jej ponownego zajścia w ciążę.

Osłabiona kotka

Urodzenie licznego miotu może kotkę znacznie osłabić - po porodzie należy jej się odpoczynek. Oznaki zmęczenia mogą się utrzymywać przez jakiś czas, ale już następnego dnia samica powinna zacząć pielęgnować i karmić kocięta, jak również zacząć przyjmować pokarm. Jeśli tak się nie dzieje i jeśli zaobserwujesz u niej któryś z wymienionych w ramce objawów, musisz się natychmiast skontaktować z weterynarzem, ponieważ jej zdrowiu może zagrażać niebezpieczeństwo.

WEZWIJ WETERYNARZA PODCZAS PORODU
- Jeśli mimo parcia kotki przez ponad 2 godziny nie rodzi się kociak
- Jeśli po 6 godzinach od chwili ukazania się krwawienia lub innej zabarwionej wydzieliny z pochwy nie pojawiają się skurcze i parcie
- Jeśli poród został przerwany na czas dłuższy
- niż 2 godziny, chociaż widać wyraźnie, że nie wszystkie kocięta przyszły jeszcze na świat


WEZWIJ WETERYNARZA PO PORODZIE
- Jeśli kotka nadmiernie krwawi z pochwy (ponad 2 łyżeczki od herbaty)
- Jeśli z pochwy płynie zabarwiona, biała lub cuchnąca wydzielina
- Jeśli kotka wydaje się ospała lub odrętwiała
- Jeśli po 12 godzinach po porodzie nie chce przyjmować pokarmu
- Jeśli nadal prze
- Jeśli jest nadmiernie pobudzona
- Jeśli ma gorączkę
- Jeśli nic interesuje się nowo narodzonymi kociętami